مهندس ایرانی

مقایسه مهندسی با پزشکی

اصولا قیاس بین دو شی، دو خصوصیت، دو راهکار و ... کاملا کیفی است یعنی شما بین دلایل موجود و به صورت کیفی یکی را انتخاب می نمایید. به عنوان مثال وقتی دو سیب را با هم مقایسه می نمایید عامل بهتر بودن کاملاً کیفی است و به سلیقه فرد بستگی مستقیم دارد. برتری یکی بر دیگری پاسخی دارد که بر اساس آن نمی توان پاسخ را کمّی نمود. یک سیب خوشمزه تر از دیگری است اما چقدر؟
شاید از اصلی ترین راهکارهای کمی نمودن بتوان به اهمیت هر کدام از دلایل و تاثیر آن روی سایر عوامل بیرونی و درونی اشاره نمود. اقبال عمومی خرید یک شی در مقابل شی دیگر با همان مشخصات دلیل ناشناخته مقایسه کیفی آنها با هم است.
پزشکی علمی است که طی سالهای اخیر رشد و پیشرفت زیادی نموده و عرصه آن بر روی تحولات جدید با سرعت بیشتری آغوش گشوده اما در دیار مهندسی، علیرغم سابقه کهن تر این فن، با سرعت کمتری پیشرفتها انجام گرفته است. ریشه بحث هم به نظر بنده در حوزه تفاوت نگرشها بوده است. اگر کمی با دقت در تاریخ مطالعه نموده باشید می بینید پیشرفتهای مهندسی بسیار کهن تر از دنیای پزشکی بوده است.
بیش از 5000 سال پیش اهرام مصر پایه گذاری شده است. در آن زمان با توجه به قدمت زمانی بایستی تکنولوژی پیشرفته ای وجود داشته که توسط آن سنگهای با آن عظمت بدون استفاده از ابزار امروزی  ساخته، حمل و نصب شده اند.
باید در نظر گرفت که در تمامی زمینه ها، مهندسی بایستی حضور فعال داشته باشد. حتی در عالم پزشکی نیز وضع بر همین منوال است اما غرض از نگارش متن، خدای ناکرده کاستن از ارزش کار پزشکان عزیز یا تسامح در کار بزرگواران نامبرده نیست بلکه هدف رسیدن به نتیجه ای است که با کمی حوصله آن را در می یابید.
به نظرم در جامعه امروز، بدترین فرد روی زمین، مهندسی است که با علم بر چگونگی انجام صحیح کار، مبادرت به انجام غلط آن می ورزد. برای باز شدن بحث به ذکر یک مثال در این زمینه خواهم پرداخت.
فرض کنید مهندس ناظر یک پروژه با علم بر چگونگی انجام کار صحیح بر اساس نقشه های موجود و مطالعات صورت گرفته، به هر دلیلی دربخشی از کار قصور و یا کم کاری به عمل آورد. اگر پروژه مذکور احداث یک ساختمان مسکونی باشد، نتیجه را حدس بزنید. فرض کنید در حال احداث تونل هستند. آیا شما با خیال راحت از داخل آن تونل می توانید عبور کنید. فرض کنید نیروگاه هسته ای می سازند آیا می توان امنیت مردم را در صورت بروز مشکل تضمین کرد و آیا اصولا هدف پروژه کارکرد تحت هر وضعیتی می باشد.
در تمامی زمینه های مهندسی چند خصوصیت مشترک وجود دارد.
اول: عیوب کار همیشه نمایان نمی شود. ممکن است در طول عمر پروژه یک بار هم مشکلات ناشی از عدم اجرای صحیح دیده نشود.
دوم: در صورت بروز اشکال، کلیه سیستمها و واحدهای درگیر دچار مشکل می شوند.
سومین نکته و مهمترین آنها این است که هزینه های اشتباه مهندسی همواره چندین برابر هزینه های اشتباه پزشکی می باشد. اگر ناظر ساختمانی 10 طبقه دچار اشتباه گشته یا محاسب در انجام محاسباتش اشتباه نماید، هزینه های این اشتباه در مواقع خطر افزایش چشمگیری می نماید و به جان و مال مردم خسارات بیشتری وارد می شود. در خصوص پزشکی می توان گفت بیش از 50% هزینه های اشتباهات مستقیماً به خود شخص وارد می شود.
باید توجه داشت که بحث سهوی بودن و عمدی بودن اشتباه و خطا یک سوی این قضیه را پوشش می دهد و بحث قابل جبران بودن آن سوی دیگر. اما همچنان تاکید می کنم که ابزارهای کنترلی در بحث مهندسی بایستی بسیار قوی تر و محکم تر از بحث پزشکی باشد چرا که اشتباه در پزشکی به سرعت خود را نمایان ساخته در حالیکه در مهندسی برعکس است. خصوصاً در کشور ما که نهادهای کنترل کننده به دلایل مختلف نمی توانند بدرستی وظایف نظارتی خود را اعمال نمایند که در این خصوص در بحثهای بعدی توضیحات بیشتری ارائه خواهد گردید.